Oom Dries woonde in de Schermer en had een veeteeltbedrijf. Ik mocht de man vanaf de eerste keer dat ik hem tegenkwam, op het zilveren huwelijksfeest van weer een andere oom, uit Schagen. Wij woonden in Amersfoort, de familie van vaderszijde in Noordholland. Mijn vader kwam uit een ouderwets katholiek gezin van oorspronkelijk negentien kinderen. Noch mijn vader, noch mijn moeder toonden enige bereidheid dit vruchtbaar voorbeeld te volgen.
Oom Dries was een lange magere man met een verweerde kop. Zijn gestalte was gebogen en hij oogde somber. Van tijd tot tijd verbaasde hij zijn omgeving dan ook met grimmig guitige opmerkingen, waaruit een lichtelijk cynisch wereldbeeld sprak.
Ik ben drie keer bij zijn gezin op bezoek geweest. Twee keer logeerde ik op zijn boerderij vanwege een huwelijksfeest in de familie. De laatste keer bracht ik de zomervakantie bij hem door toen mijn moeder langdurig en ernstig ziek was en een zware operatie diende te ondergaan. Ook de echtgenote van oom Dries, tante Reina, was in dezelfde periode ernstig ziek en verbleef voor langere periode in een kliniek. Hoe het precies met die ziektes zat, werd niet duidelijk gemaakt. Thuis deed mijn zus het huishouden, bij oom Dries was die taak voor mijn nicht Greet weggelegd. Speciale vakantiebezigheden stonden niet op het programma. Oom Dries nam me simpelweg mee met alles wat hij op de boerderij deed. Hij en Greet keken toe hoe ik koeien molk, gemaaid gras tot hooi omlegde op weiden, hooi optastte op de hooizolder. Samen met oom Dries en de hond liep ik veel langs sloot en ringvaart van de polder. De hond, een kleine fox terrier bleek een fanatieke rattenvanger en onderscheidde ver voor wij iets waarnamen een rat in eensloot. De rat had de ingang van zijn hol onder water, maar redde het desondanks niet. de fox dook terhoogte van het hol de sloot in en kwam even later met de rat in zijn bek naar boven. Een prestatie, want de rat was bijna even groot als de fox. Mijn oom zette de schop achter de kop van de rat, scheidde kop en lichaam en verloste zo het dier uit zijn lijden. Op dezelfde gevoelige manier verloste oom Dries later tijdens mijn vakantie een oude kat op de boerderij uit diens lijden. Katten genoeg, en dit exemplaar was duidelijk ziek. Ook ratten konden rekenen op een zakelijke aanpak. Op een gegeven moment zat er een in de melkkeuken. Greet zag het dier, dat waarschijnlijk door een raampjes naar binnen was gekomen. Op aanwijzing van oom Dries sloot ze ramen en deuren en schoof Poek, de fox terrier naar binnen. Er klonk gegrom en lang aanhoudend schril gepiep, dat steeds hoger en harder leek te gaan. Toen verstomden de geluiden. Oom knikte mij toe. Greet had er duidelijk te pest in. Zij mocht na het bloedbad de melkkeuken schoonmaken en ontsmetten. Ik hielp haar met het boenen en uitdweilen van de geheel betegelde keuken. Daar kwam het nodige kokende water en lysol aan te pas. Overal op muren en melkemmers zaten bloedspatten. Her en der lagen plokken haar.
In het weekend kwam neef Willem. Hij was beroepsmilitair en onderhield een munitiedepot in een kazerne op de Veluwe. Oom had er zo op het oog weinig problemen mee dat neef te ver geestelijk achter was om de boerderij te runnen. Nicht Greet wilde het bedrijf wel overnemen, maar oom vond dat, anno 1960, toch nog een al te vrijgevochten en wereldvreemde gedachte.
Elk weekeinde laadde neef Willem een aantal dozen uit. Afgekeurde legervoorraad, verklaarde hij met een vette knipoog. Zo beschikte het gezin over een voorraad ingeblikt krentenbrood, ingeblikte gortenpap en ingeblikte stamppotten. Alle blikken waren legergroen. Het afgekeurde was aan de kwaliteit niet te merken, al vertelde Greet dat een gedeelte van de keuken opnieuw gewit moest worden, toen een aan alle kanten gebutst blik tomatensoep werd geopend.
Verder gebeurde er heel weinig. De boerderij lag afgelegen en de gang naar het dorp werd weinig gemaakt. De keren dat oom Dries mij in de auto meenam, waren wel een belevenis. Hij was doodzenuwachtig achter het stuur, remde bij elke zijweg en reed erbarmelijk langzaam. Constant fluisterde hij:’Kalmte en kruienbitter, Dries. Kalmte kan je redden.’ In het dorp viel zijn slakkengang niet op, maar eenmaal op de provinciale weg leidde zijn tempo tot vaak nauwelijks verantwoorde inhaalmanoeuvres. Brommers passeerden en wuifden met vriendelijke grijns.
Na een week kende ik de gang van zalen op de boerderij en liep ik mee in de orde van de dag. Dat hield ik vijf weken vol zonder een moment van heimwee. Mijn zuster belde elke week uit Amersfoort en ik reageerde kortaf en nuchter. Bij thuiskomst kreeg ik daarom van haar al te duidelijk te verstaan dat zij van mij wel wat meer interesse had verwacht, vooral naar moeder toe.
Een opmerking van oom Dries bleef hangen, lang nadat ik al weer thuis in Amersfoort was. Toen Greet een kop thee voor haar vader neerzette, keek hij in de kop, waarvan de bodem klaar te onderscheiden was en verklaarde dat dit zeik van ouwe Jans was. Er moest wel even snel sterkere thee komen. Later vertelde Greet me dat het geen kwaaiigheid was; haar vader had vaak last van pijnlijke schouders en benen door reuma.
Na vijf weken werd ik door Greet, die net haar rijbewijs had gehaald, naar station Alkmaar gebracht. Ze omarmde me stevig en zoende me vol op de mond. Haar ogen stonden waterig. We wuifden nog lang, zij vanaf het perron, ik vanuit de trein.
Toen ik negentien jaar was, ging ik nog een keer die kant op, om een tante in Schagen te bezoeken. Oom Dries was een uitgemergelde, geknakte man. Naast hem zat een stevige, zelfbewuste vrouw met een ingegroeide frons boven haar linkeroog, tante Reina. Greet was uit huis. De boerderij was verkocht.
zie ook www.cpvincentius.nl voor andere BLOTTOMOTTO's en voorYOUTUBEFAVORIETEN
