‘Ik zie hier niet meer in dan een klein alledaags, beetje ouderwets, voorvalletje dat is opgeschreven en weet verder niet goed wat je aan mij als lezer wilt overbrengen. Ik las in je reactie dat je dingen opschrijft zoals je ze beleeft. Dat doen veel mensen natuurlijk, maar het is niet het beste recept voor een literair verhaal’.
Het bovenstaande kreeg ik als reactie onder een van mijn vertelsels. Niets mis mee eigenlijk, gewoon de gewaardeerde mening van een lezer/es.
Maar toch zit het mij ergens niet lekker. Niet dat ik boos ben om een eerlijke mening. Maar, mede door andere reacties, blijft deze reactie door mijn hoofd spoken, waarbij ik mij afvraag terwijl mijn gedachten alle kanten op gaan: Wat moet ik hier mee?
Er staat: ‘Een klein alledaags voorvalletje waarvan ik niet weet wat er mee te doen.’
Niemand moet er wat mee, het is inderdaad gewoon een alledaags voorvalletje.
Er staat: Een ouderwets voorvalletje.
Als alles wat al eens gebeurt of geschreven is niet meer aan het papier toevertrouwd mag of kan worden omdat het ‘oud’ is denk ik dat het papier van tegenwoordig blanco blijft. Op de kleuterschool worden boekjes van Nijntje gelezen en boeken van Jip en Janneke. Kinderboeken die gaan over gewone dingen uit het leven en die gelezen worden door schrijvers in dop. Is dat geen literatuur, zijn dat geen letterkundige verhalen? Wat dan wel, ze worden gebruikt als leerboeken. Alles herhaalt zich, ieder jaar weer komt er een nieuwe klas bij vol met kleuters. Mogen die dat ‘ouderwetse’ reeds vele malen gebruikte niet leren? Mogen zij niet een eigen leven opbouwen en nieuwe dingen beleven. Nieuwe dingen die onze voorouders al eeuwen geleden beleefden door vertelden of opschreven?
Er staat: ‘het beste recept voor een literair verhaal.’
Helaas zonder het beoogde recept
Ik heb opgezocht op het net wat er onder de noemer: Literair, wordt verstaan en heb er twee uitgekozen:
Een eigen, herkenbare tekstvorm, belangrijk omdat de betekenis van een tekst vaak al wordt bepaald door het gekozen genre. (Denk maar aan sprookjes, die lees je niet als kookboeken)
Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is begrijp ik hier uit.
Een `literair genre` is een categorisatie voor literaire composities. Deze categorisatie kan worden uitgevoerd naar literaire techniek, inhoud van het verhaal of lengte van het verhaal. Genre dient niet te worden verward met de leeftijdsclassificatie voor een verhaal. Genres zijn vaak flexibel, waar...
Een echt duidelijke grens kan ik niet vinden bij wat ik gevonden heb onder de noemer Literair.
Wat bedoeld de persoon met: Een recept voor een literair verhaal? Probeert iemand een verschil te maken door interessant te doen en literatuur tegenover lectuur te zetten?
Ik heb het even opgezocht:
`Lectuur` in de ruime betekenis verwijst naar alles wat gelezen kan worden. Het is dus een verzamelnaam voor boeken, stripboeken, pamfletten, tijdschriften en kranten.
Wat is een literair verhaal? Een hoger niveau? Iets voor de elite onder het schrijvende volk? Wellicht begrijp ik iets niet, ik ben niet ‘hoogopgeleid’. Zou ik dan ‘moeilijke’ woorden moeten gaan gebruiken, ingewikkelde zinnen creëren. Of moet ik een verhaal bij het verhaal vertellen om het verhaal uit te leggen net zo als ook wel bij kunst gebeurt om boven het plebs uit te steken.
Het beroemde rode vlak van Mondriaan dat gerestaureerd moest worden. Hij heeft dat, volgens de verhalen, gemaakt door het vlak te vullen met rode verf door met zijn kwast te deppen dus deppend moest het hersteld worden. Deppen of met een roller rood is rood, geen kunst. Cees Buddingh of Harry Mulisch zijn schrijvers van naam. Omdat ze naam hebben gemaakt schrijven ze literatuur?
Ik ben Maarten en ik schrijf over het leven zo als het leven voor mij staat. Ik schrijf over het alledaagse omdat ik daarvan hou en wellicht wat geïnspireerd door Simon Carmiggelt wiens boeken ik vanaf mijn vroege jeugd al las. Zijn dat dan ook verhalen waar men niets mee kan, geen literatuur? Dingen opschrijven zo het beleeft is, verhalen vanuit ‘het volk’ en verteld door ‘het volk’, behoort dat niet tot de literatuur? Kunnen dat geen literaire verhalen zijn?, is dat verwerpelijk? Plat?
Iedereen maakt het zelfde mee, de omgeving is anders, de situatie is anders, dat is gewoon ‘het leven’. De fantasie verhalen van ‘De Saint’, door Leslie Charteris, moet ik mij daarbij afvragen wat de schrijver daarmee bedoelt? Moet ik mij afvragen of die luchtige fantasie verhalen wel iets overbrengen, mag ik mij daar mee niet lekker ontspannen omdat het wellicht geen literatuur is?
Moet ik dingen op een ‘mooie manier’ met ‘moeilijke’ woorden opschrijven om tot een literair verhaal te komen? Is ‘simpel’ niet goed genoeg, is het niet waard opgeschreven te worden? Is ‘simpel’ dan Lectuur, de Litertatuur voor het plebs?
Het doet mij denken aan wat de geschiedenislessen op school mij probeerden te leren. Ik leerde op school over hoe de mens vroeger leefde. Dat gaat dan vrijwel altijd over koningen en oorlogen, ontdekkings reizen en veroverde gebieden. Over wat er vroeger voor kunstige bouwwerken werden gemaakt. Altijd hoor of lees je dan: Dat is gebouwd door architect huppeldepup. Dat is ontdekt door…En koning…was zo’n wijs man. Nooit over de mensen die daadwerkelijk steen op steen hebben gelegd. De mensen die op het slagveld stonden of de zeevarenden die de schepen bestuurden en onderhielden onderweg naar ontdekkingen. Hen die moesten moorden om de ‘ontdekker’ naam te bezorgen. In wat voor omstandigheden ze moesten werken, wat de betaling was en over hoe deze mensen leefden lees je niets.
Het vertellen en opschrijven in de taal die deze mensen machtig waren was wellicht te onbelangrijk. Als deze mensen in eigen bewoordingen alles zouden hebben opgeschreven zoals zij tegen dingen aankeken. In simpele gewone taal vertellen over ‘gewone dingen’ zou het dan geen literatuur zijn?
Dankzij taal en zesentwintig letters kunnen mensen gedachten aan elkaar overbrengen, ervaringen met elkaar delen. Iets opbouwen. Dat vindt ik het mooie van taal. Met taal kun je iedereen bereiken, je mening overbrengen, van gedachten wisselen en ervaringen uitwisselen of overbrengen. Wanneer iedereen zich zou gaan afvragen: ‘Is dit wel literatuur?, is het recept goed? Denk ik dat het een dooie boel wordt met onze taal.
Slechts enkelen lezen de inhoud, lezen wat verteld wordt, lezen tussen de regels en begrijpen de inhoud van het verhaal daadwerkelijk. Slechts enkelen begrijpen dat ieder vogeltje zingt zo het gebekt is, is mijn conclusie
Als ik de vele reacties onder de vele verhalen lees dan denk ik: Iedereen verteld iedereen al jaren, over en weer, wat niet goed is. Na al die jaren is er nog steeds niets veranderd: Het is altijd niet goed.
Literatuur is niet in een passend jasje te krijgen.
