Wachtwoord vergeten Registreren
Zoeken
uitgebreid zoeken

Upload

Literair werk uploaden

Reageren

Reageren en commentaar geven op dit literair werk? Favoriet maken of alle commentaren, reacties en wijzigingen automatisch volgen?

Log dan in.
Zien welk commentaar al gegeven is? Klik dan op 'Toon commentaarvlaggen'

Toon commentaarvlaggen

De onsterfelijke Winkelman

Kort verhaal
profielfoto
20 jul 2012
9 reacties
1419 keer gelezen
3.5
Toelichting van de auteur bij deze versie:
Nog een kleine slip of the pen ontdekt.

Copyrightkeuze:
Volledig copyright

Werk is leesbaar voor:
iedereen

De onsterfelijke Winkelman

 

Vol eerbied werd er over hem gesproken: Winkelman. Toen ik in 1963 op Veritas aankwam, was hij volgens sommigen al dertiendejaars, maar niemand wist het zeker. Even zo vrolijk werden veel hogere getallen genoemd, zoals negentiendjaars en zelfs elfendertigstejaars. Winkelman zelf liet zich over zijn jaar van aankomst in het geheel niet uit. En zo hoort het ook in geval van een eeuwige student. Die stopt immers nooit met studeren, die is ook nooit aangekomen. Hij was er altijd al en hij zal er ook altijd blijven. We willen hier niet mythologiseren maar één ding was in mijn tijd volstrekt duidelijk: hoe oud van jaren ook, niemand op Veritas durfde ook maar te suggereren dat hij samen met Winkelman was aangekomen. En dat zegt op zich al genoeg.

Winkelman dronk in mijn tijd regelmatig zijn glaasje oude genever, liefdevol ingeschonken door meneer Van de Pavert, de legendarische gérant van sociëteit Eigen Huis met 24 uur piketdienst. Winkelman had de fase van de jonge genever, die wij nog maar net met veel kokhalzen waren binnengetreden, reeds lang achter zich gelaten. De oude nam hij beheerst in, een onmiskenbaar teken van de eeuwige student. Wild en onbeheerst drankgebruik leidt vroeg of laat immers tot lichamelijk en geestelijk verval. Dat houdt geen stand. Uiteraard kan men enige tijd met latent hersenletsel door een studentenstad zwalken en zo, in de ogen van de hard werkende burger, doorgaan voor de eeuwige student. Maar de kenners weten beter. Zij herkennen feilloos de verliezer, die waarschijnlijk maar heel even echt student is geweest. Door gebrek aan wilskracht, en weten wij niet allen wat hiervan de morsige oorzaak is, is de ledigheid in zijn bestaan binnengeslopen. Hij is geen student meer, en zeker geen eeuwige student.

 Nee, het gaat ons hier om de waarachtige, eeuwige student die gedreven door een onstuitbare kennisdrang het ene na het andere wetenschappelijke domein verovert en zich allengs ontwikkelt tot een universeel geleerde. Winkelman was reeds een eind op weg, hoewel het op de eeuwigheid allemaal natuurlijk niet veel voorstelde. Maar toch, hij had reeds enkele doctoraalexamens met succes afgelegd al was het hem daar uiteraard niet om te doen. De eeuwige student minacht het doctoraalexamen. Niet omdat hij gevaar loopt af te gaan, maar juist omdat slagen suggereert dat er iets is afgesloten. In de ogen van de eeuwige student is dit een ergerlijke opvatting, een misverstand. Een mens op zoek naar antwoorden op de grote vragen des levens kan alleen maar glimlachen bij de gedachte dat het doctoraalexamen een afsluiting betekent. Zelfs als begin mag het nauwelijks naam hebben.

Winkelman was in mijn herinnering een onopvallende verschijning. Hij had een vaste plaats achter in de sociëteit, in het gangetje, waar je je als jongerejaars maar beter niet kon vertonen omdat de mores dat nu eenmaal niet toelieten. Winkelman was zeker niet agressief, het zou niet passen bij zijn groeiende wijsheid, maar ik heb hem toch een keer een gemene schop zien uitdelen tegen de schenen van een jeugdige Veritijn die niet alleen in verboden gebied verkeerde maar die bovendien in al zijn foetale onbeholpenheid Winkelman aanstootte net op het moment dat deze de wat bol staande kop van zijn borrel wilde afhappen. Hij had daarin een grote bedrevenheid ontwikkeld en ik heb verschillende keren meegemaakt dat er een bijna sacrale stilte viel in de anders zo rumoerige sociëteit op het moment dat Winkelman zijn neutje kreeg aangereikt van Paaf. Wij prezen ons gelukkig dat we hiervan getuige mochten zijn en niet zelden werd er de volgende dag, tussen twee colleges door, met een zekere opwinding nagekaart over de superieure wijze waarop Winkelman de kop nam, zoals de handeling niet zonder respect werd aangeduid. Wij zagen dan de jaloerse blikken van onze jaargenoten die dit fenomeen om welke reden dan ook hadden moeten missen. Hoe het ook zij, iedereen had er begrip voor dat Winkelman zich ten opzichte van de motorisch onderontwikkelde foetus even had laten gaan. Fraai was het niet, ook al omdat Winkelman hoge schoenen met zeer harde punten droeg. Schoeisel dat, zoals wij weten, vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw veel werd gedragen. En omdat vooral de hakken flink waren afgesleten zou dit volgens een honorair lid wel eens kunnen betekenen dat Winkelman al bij de oprichting van Veritas in 1889 van de partij was. Over de periode daarvoor liet het honorair lid zich wijselijk niet uit.

 Een verbluffende gedachte te meer daar Winkelman op een bepaald moment min of meer van de aardbodem verdwenen is. Normaal gesproken kan dat natuurlijk niet, en al helemaal niet bij een eeuwige student. Wij moeten vrezen dat Winkelman is bezweken onder de monomane bezuinigingsmaatregelen die vele kabinetten op de Alma Mater hebben losgelaten. Afknijpingen, onderbouwd door een gedachtengang waarin de eeuwige student  als kop-van-jut diende voor ongeveer alles wat er in de universitaire wereld in de loop der jaren sinds 1963 zou zijn misgegaan. De eeuwige student als symbol voor alles wat ervoor had gezorgd dat het academisch onderwijs onbetaalbaar was geworden. Hij was de vijand, hij moest worden vernietigd. Ze hebben Winkelman waarschijnlijk weggejaagd als een melaatse en ik denk niet dat Winkelman ooit heeft teruggeschopt. Hij was ertoe in staat geweest, zijn kistjes waren nog lang niet versleten. Maar die ene onbeheerste uitval naar die spastische foet was al te zeer beneden zijn waardigheid geweest.

Maar ziet hoe de gerechtigheid soms lijkt te zegevieren. Eind jaren negentig werd de eeuwige student weer trots binnengehaald. Tijdens de opening van het academisch jaar 1997-1998 sprak prof.dr. L.F.W. de Klerk, rector magnificus van de KUB, een rede uit onder de titel: ‘De eeuwige student nieuwe stijl’. De ijdeltuit had er zelfs een boekje van laten maken (27 pagina’s) dat via de boekhandel verkrijgbaar werd gesteld. Education permanente riepen we elkaar na en de kampioen van dit motto was uiteraard de eeuwige student. Eerherstel voor Winkelman? Nauwelijks. Terwijl De Klerk dit in 1997 riep, waren de ambtenaren van O&W in het diepste geheim hun efficiencyplannen aan het smeden. En wat licht is voor een vampier is efficiency voor een eeuwige student. Parallelle universa die niets met elkaar gemeen hebben.

Het enige dat we nog kunnen doen is de herinnering aan Winkelman levend proberen te houden. Niet om Winkelman zelf, maar om het Bildungs Ideal dat hij vertegenwoordigde: de homo universalis. Die wordt in onze tijd node gemist.

 Espunt (www.espunt.nl)

Reacties

22-07-2012 21:41
@nies12. Je bent warm. Dit stukje (kort verhaal?) is de bewerking van een bijdrage die ik ooit voor een reünistenblad schreef.
22-07-2012 20:27
Leuke karakterschets. Alleen het einde doet mij meer vermoeden dat dit een column in een studentenblad is dan een kort verhaal. (Maar misschien is dit ook wel het geval?)
20-07-2012 23:11
@Rocco. Mijn omgeving wil dat de jeugd van tegenwoordig mijn boeken leest. Ik moet daarom niet te veel de woorden uit mijn eigen jeugd gebruiken. Een enkele is soms leuk of zelfs spannend, maar te veel en weg zijn ze, de lezers.
20-07-2012 18:35
Overigens vind ik de betekenis niet perse negatief. Iets van trots in een vrouw kan heel mooi zijn.
20-07-2012 18:34
Inderdaad een prachtig woord. Klinkt op de een of andere manier naar wat het betekent, net als 'toefje'. Ik ken het woord ook pas een klein jaar. Ik wist trouwens niet dat je het ook als zelfstandig naamwoord kon gebruiken. Grappig dat je omgeving je daar op aanspreekt.
20-07-2012 17:39
Dank Rocco. Nuffig vind ik overigens een prachtig woord. Ik mag het helaas van mijn directe omgeving niet gebruiken. Te bejaard. In oudere meisjesboeken kwam vaak een nufje voor. En als er illustraties gebruikt werden, viel het nufje te herkennen aan haar houding: met het fraai gevormde neusje in de lucht.
20-07-2012 17:26
Zelf lid geweest zijnde bij zo'n club heb ik het verhaal met plezier gelezen. Maakt wat bij me los en je doet het op een goede manier, wij noemde dit soort mensen 'zaakmeubilair'. Wel met de kleine aantekening dat misschien je erop moeten letten dat het niet nuffig of zelfs arrogant wordt. Al vind ik je woordkeuze wel erg grappig: 'spatische foet' :).
20-07-2012 10:02
Dank je wel Remko.
20-07-2012 07:22
Mooie schets. Letterlijk een eeuwige student. Het begrip "een leven lang leren" is tegenwoordig heel erg in, maar al zo oud als de weg naar Jeruzalem.

Remko
Deze site wordt mede mogelijk gemaakt door
Volg ons via